Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności Drukuj

Instytucje Orzekaj?ce - procedury orzekania, sales tryb i zasady

I. CZYM JEST NIEPE?NOSPRAWNO?? I KTO O NIEJ ORZEKA?

Zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i spo?ecznej oraz zatrudnianiu osób niepe?nosprawnych niepe?nosprawno?? oznacza trwa?? lub okresow? niezdolno?? do wype?niania ról spo?ecznych z powodu sta?ego lub d?ugotrwa?ego naruszenia sprawno?ci organizmu, shop w szczególno?ci powoduj?c? niezdolno?? do pracy.

Wa?ne: Zgodnie z obowi?zuj?cym prawem ocena stanu zdrowia nie jest jedynym wyznacznikiem niepe?nosprawno?ci, see bowiem orzecznictwo o niepe?nosprawno?ci uwzgl?dnia zarówno fizyczne, psychiczne jak i spo?eczne aspekty funkcjonowania cz?owieka. Wyst?pienie tylko jednego z elementów np. naruszenia sprawno?ci organizmu (potocznie uto?samianego z chorob?) nie musi zatem oznacza?, ?e mamy do czynienia z niepe?nosprawno?ci?. Natomiast intensywno?? tego czynnika nie wp?ywa bezpo?rednio na ustalon? niepe?nosprawno?? lub stopie? niepe?nosprawno?ci, je?eli w nast?pstwie jego wyst?powania nie dochodzi do istotnych ogranicze? w sferze spo?ecznej lub zawodowej.

II. O NIEPE?NOSPRAWNO?CI ORZEKAJ?:

  • Powiatowe/miejskie zespo?y do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci – jako pierwsza instancja;
  • Wojewódzkie zespo?y do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci – jako druga instancja;

Post?powanie orzecznicze, s?u??ce ustaleniu niepe?nosprawno?ci lub stopnia niepe?nosprawno?ci, co do zasady jest zespo?owe i dwuinstancyjne. Oznacza to, ?e w posiedzeniu sk?adu orzekaj?cego zespo?u powiatowego i wojewódzkiego uczestniczy co najmniej dwóch specjalistów – cz?onków zespo?u orzekaj?cego, z których co najmniej jednym jest lekarz sprawuj?cy jednocze?nie funkcj? przewodnicz?cego sk?adu orzekaj?cego. Drugim cz?onkiem sk?adu orzekaj?cego mo?e by? pedagog, psycholog, pracownik socjalny, doradca zawodowy albo inny lekarz.

Uwaga: Post?powanie orzecznicze w zakresie ulg i uprawnie? jest jednoosobowe (orzeka lekarz) i jednoinstancyjne (nie przys?uguje odwo?anie do wojewódzkiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci).

III. O CZYM ORZEKAJ? POWIATOWE ZESPO?Y

Powiatowe/miejskie zespo?y do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci wydaj? orzeczenia o:

  • niepe?nosprawno?ci;
  • stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • wskazaniach do ulg i uprawnie?.

IV. ORZECZENIE O NIEPE?NOSPRAWNO?CI

Podstaw? uznania osoby, która nie uko?czy?a 16 roku ?ycia za niepe?nosprawn? jest ustalenie, ?e:

  • ma naruszon? sprawno?? fizyczn? lub psychiczn?;
  • przewidywany okres trwania upo?ledzenia stanu zdrowia przekracza 12 miesi?cy;
  • wymaga zapewnienia jej ca?kowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb ?yciowych w sposób przewy?szaj?cy wsparcie potrzebne osobie w danym wieku z powodu wady wrodzonej, d?ugotrwa?ej choroby lub uszkodzenia organizmu.

Uwaga: Wszystkie wymienione przes?anki musz? wyst?pi? ??cznie.

Niepe?nosprawno?? dziecka orzeka si? na czas okre?lony, jednak na okres nie d?u?szy ni? do uko?czenia przez dziecko 16 roku ?ycia. Decyduje ocena mo?liwo?ci poprawy funkcjonowania dziecka. Orzeczenie o niepe?nosprawno?ci wydaje si? na wniosek z?o?ony do powiatowego/ miejskiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci przez przedstawiciela ustawowego dziecka.

Wa?ne: W ?wietle przepisów reguluj?cych post?powanie o wydanie orzeczenia o niepe?nosprawno?ci - dzieckiem jest osoba, która nie uko?czy?a 16 roku ?ycia.

V. ORZECZENIE O STOPNIU NIEPE?NOSPRAWNO?CI

W przypadku orzeczenia o stopniu niepe?nosprawno?ci przepisy w/w ustawy przewiduj? gradacj? niepe?nosprawno?ci poprzez okre?lenie jej stopni. Ustala si? trzy stopnie niepe?nosprawno?ci:

  • znaczny
  • umiarkowany
  • lekki

Stopie? niepe?nosprawno?ci osoby zainteresowanej orzeka si? na czas okre?lony lub na sta?e. Decyduje ocena mo?liwo?ci poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej. Orzeczenie o stopniu niepe?nosprawno?ci wydaje si? osobie, która uko?czy?a 16 roku ?ycia.

Znaczny stopie? niepe?nosprawno?ci

Do znacznego stopnia niepe?nosprawno?ci zalicza si? osoby:

  • niezdolne do pracy i wymagaj?ce, w celu pe?nienia ról spo?ecznych, sta?ej lub d?ugotrwa?ej opieki i pomocy innych osób w celu pe?nienia ról spo?ecznych, w zwi?zku z niezdolno?ci? do samodzielnej egzystencji.
  • zdolne do pracy w warunkach pracy chronionej i wymagaj?ce, w celu pe?nienia ról spo?ecznych, sta?ej lub d?ugotrwa?ej opieki i pomocy innych osób w celu pe?nienia ról spo?ecznych, w zwi?zku z niezdolno?ci? do samodzielnej egzystencji.

Uwaga: Zarówno osoby z pierwszej jak i drugiej grupy musz? jednocze?nie wymaga? sta?ej lub d?ugotrwa?ej opieki i pomocy innych osób w celu pe?nienia ról spo?ecznych, w zwi?zku z niezdolno?ci? do samodzielnej egzystencji. Zatem zaliczenie do znacznego stopnia niepe?nosprawno?ci mo?liwe jest tylko wówczas, gdy u osoby zainteresowanej wyst?puj? jednocze?nie ograniczenia w wykonywaniu zatrudnienia i konieczno?ci sta?ej lub d?ugotrwa?ej opieki i pomocy.

Uwaga: Niezdolno?? do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawno?ci organizmu w stopniu uniemo?liwiaj?cym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb ?yciowych, za które uwa?a si? przede wszystkim samoobs?ug?, poruszanie si? i komunikacj?.

Wa?ne: zaliczenie do znacznego stopnia niepe?nosprawno?ci osoby zainteresowanej, nie wyklucza mo?liwo?ci zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniaj?cego warunków pracy chronionej w przypadkach:

  • przystosowania przez pracodawc? stanowiska pracy do potrzeb osoby niepe?nosprawnej;
  • zatrudnienia w formie telepracy.

Umiarkowany stopie? niepe?nosprawno?ci

Do umiarkowanego stopnia niepe?nosprawno?ci mog? by? zaliczone trzy grupy osób z naruszon? sprawno?ci? organizmu tj.:

  • niezdolne do pracy,
  • zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej,
  • wymagaj?ce czasowej albo cz??ciowej pomocy innych osób w celu pe?nienia ról spo?ecznych.

Wa?ne: zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepe?nosprawno?ci osoby zainteresowanej, nie wyklucza mo?liwo?ci zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniaj?cego warunków pracy chronionej w przypadkach:

  • przystosowania przez pracodawc? stanowiska pracy do potrzeb osoby niepe?nosprawnej,

  • zatrudnienia w formie telepracy.

Wa?ne: W odniesieniu do ogranicze? w zatrudnieniu definicja umiarkowanego stopnia niepe?nosprawno?ci nie ró?ni si? od definicji stopnia znacznego. W obu przypadkach wyst?puje kryterium niezdolno?ci do pracy lub zdolno?ci do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Kolejnym kryterium kwalifikuj?cym do umiarkowanego stopnia niepe?nosprawno?ci jest konieczno?? czasowej lub cz??ciowej pomocy innych osób w celu pe?nienia ról spo?ecznych. U?yty w definicji umiarkowanego stopnia niepe?nosprawno?ci wyraz „lub" oznacza, ?e w przeciwie?stwie do znacznego stopnia niepe?nosprawno?ci, ka?da z przes?anek stanowi samodzieln? podstaw? do zaliczenia do tego stopnia niepe?nosprawno?ci.

Lekki stopie? niepe?nosprawno?ci

Do lekkiego stopnia niepe?nosprawno?ci zalicza si? osoby:

  • o naruszonej sprawno?ci organizmu, powoduj?cej w sposób istotny obni?enie zdolno?ci do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolno?ci, jak? wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pe?n? sprawno?ci? psychiczn? i fizyczn?;
  • o naruszonej sprawno?ci organizmu, maj?ce ograniczenia w pe?nieniu ról spo?ecznych daj?ce si? kompensowa? przy pomocy wyposa?enia w przedmioty ortopedyczne, ?rodki pomocnicze lub ?rodki techniczne.

Uwaga: nie ma wymogu, aby przes?anki powy?sze (w pkt 1 i 2) wyst?powa?y ??cznie.

VI. ORZECZENIE O WSKAZANIACH DO ULG I UPRAWNIE?

Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnie? wydaje si? osobie, która uko?czy?a 16 roku ?ycia i posiada jedno z nast?puj?cych orzecze?:

  1. wa?ne orzeczenie lekarza orzecznika Zak?adu Ubezpiecze? Spo?ecznych o:
  • o ca?kowitej niezdolno?ci do pracy i niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji,
  • o niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji,
  • o ca?kowitej niezdolno?ci do pracy,
  • o cz??ciowej niezdolno?ci do pracy oraz celowo?ci przekwalifikowania;
  1. wa?ne orzeczenie organu rentowego (ZUS, MSWiA, MON), wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów;
  2. wa?ne orzeczenie KRUS o niezdolno?ci do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane przed 1 stycznia 1998 r

W post?powaniu o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnie? stopie? niepe?nosprawno?ci okre?la si? na podstawie przed?o?onych wa?nych orzecze? organów rentowych, wskazanych powy?ej. Natomiast zawarte w orzeczeniu wskazania lekarz ustala stosownie do naruszonej sprawno?ci organizmu i ogranicze? funkcjonalnych uzasadniaj?cych korzystanie z ulg i uprawnie? na podstawie bezpo?redniego badania osoby zainteresowanej. Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnie? wydaje si? do czasu up?ywu wa?no?ci orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolno?ci do pracy.

VII. KTO I GDZIE SK?ADA WNIOSEK O WYDANIE ORZECZENIA I JAK PRZEBIEGA ORZEKANIE

Wydanie orzeczenia nast?puje na wniosek. Wniosek o wydanie orzeczenia mo?e z?o?y?:

  • osoba zainteresowana;
  • przedstawiciel ustawowy osoby zainteresowanej (dotyczy to przede wszystkim dzieci oraz osób ubezw?asnowolnionych);
  • kierownik o?rodka pomocy spo?ecznej, ale za zgod? osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.

Wniosek sk?ada si? w powiatowym/miejskim zespole do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci w?a?ciwym dla miejsca sta?ego pobytu osoby zainteresowanej lub w?a?ciwym dla miejsca pobytu w przypadku osób:

  • bezdomnych;
  • przebywaj?cych poza miejscem sta?ego pobytu ponad dwa miesi?ce ze wzgl?dów zdrowotnych lub rodzinnych;
  • przebywaj?cych w zak?adach karnych i poprawczych;
  • przebywaj?cych w domach pomocy spo?ecznej i o?rodkach wsparcia w rozumieniu przepisów o pomocy spo?ecznej.

Miejscem sta?ego pobytu jest miejscowo??, w której wnioskodawca zamieszkuje pod oznaczonym adresem z zamiarem sta?ego przebywania.

Uwaga: W przypadku osób przebywaj?cych poza miejscem sta?ego pobytu ponad dwa miesi?ce ze wzgl?dów zdrowotnych lub rodzinnych nie jest wymagane przebywanie w miejscowo?ci, w której si? nie zamieszkuje co najmniej dwa miesi?ce, ale przebywanie poza miejscowo?ci? w której si? zamieszkuje ponad dwa miesi?ce – znaczenie ma zatem okres przebywania poza miejscowo?ci? w której si? zamieszkuje oraz fakt przebywania przez ca?y ten okres ze wzgl?dów zdrowotnych lub rodzinnych. Ci??ar dowodu w zakresie d?ugo?ci okresu przebywania poza miejscem sta?ego pobytu oraz przyczyn tego przebywania obci??a wnioskodawc?.

Do wniosku do??cza si?:

W przypadku wydania orzeczenia o niepe?nosprawno?ci lub stopniu niepe?nosprawno?ci:

  • dokumentacj? medyczn? (karty informacyjne leczenia szpitalnego, dokumentacj? medyczn? z przebiegu leczenia ambulatoryjnego, wyniki dodatkowych bada? diagnostycznych, konsultacje specjalistyczne itp.);
  • za?wiadczenie lekarskie – zawieraj?ce opis stanu zdrowia, wydane przez lekarza, pod którego opiek? lekarsk? znajduje si? dziecko - za?wiadczenie takie wa?ne jest miesi?c od daty wydania i w tym czasie nale?y z?o?y? wniosek (dotyczy osób ubiegaj?cych si? o wydanie orzeczenia o niepe?nosprawno?ci);
  • za?wiadczenie lekarskie – zawieraj?ce opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób wspó?istniej?cych potwierdzone aktualnymi wynikami bada? diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opiek? lekarsk? znajduje si? osoba zainteresowana - za?wiadczenie takie wa?ne jest miesi?c od daty wydania i w tym czasie nale?y z?o?y? wniosek (dotyczy osób ubiegaj?cych si? o wydanie orzeczenia o stopniu niepe?nosprawno?ci);
  • inne dokumenty maj?ce wp?yw na ustalenie niepe?nosprawno?ci lub stopnia niepe?nosprawno?ci.

W przypadku wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnie?:

  • dokumentacj? medyczn? (karty informacyjne leczenia szpitalnego, dokumentacj? medyczn? z przebiegu leczenia ambulatoryjnego, wyniki dodatkowych bada? diagnostycznych, konsultacje specjalistyczne itp.);
  • orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolno?ci do pracy;
  • inne dokumenty maj?ce wp?yw na ustalenie wskaza? do ulg i uprawnie?.

Uwaga: Je?eli do??czona do wniosku dokumentacja jest niewystarczaj?ca do wydania orzeczenia o niepe?nosprawno?ci, stopniu niepe?nosprawno?ci lub o wskazaniach do ulg i uprawnie?, przewodnicz?cy powiatowego zespo?u zawiadamia na pi?mie osob? zainteresowan? lub przedstawiciela ustawowego o konieczno?ci jej uzupe?nienia oraz wyznacza termin z?o?enia brakuj?cej dokumentacji z pouczeniem, ?e nieuzupe?nienie jej w okre?lonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Wa?ne: Ocena kompletno?ci dokumentacji medycznej nale?y wy??cznie do zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci. Dokumentacja medyczna dostarczona przez wnioskodawc? stanowi materia? dowodowy poddawany, zgodnie z zasad? swobodnej oceny dowodów, weryfikacji przez lekarzy cz?onków zespo?u orzekaj?cego. Znaczenie posiada zatem zawarto?? merytoryczna dokumentacji wskazuj?ca na naruszenie sprawno?ci organizmu a nie np. jej obszerno??.

Do czasu wydania orzeczenia osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy dziecka mo?e wycofa? wniosek o wydanie orzeczenia. Wycofanie wniosku nie wymaga ?adnego uzasadnienia.

Wnioskodawca bierze udzia? w posiedzeniu sk?adu orzekaj?cego. Podczas posiedzenia przeprowadza si? badanie – ocen? stanu zdrowia osoby zainteresowanej lub dziecka oraz dokonuje si? oceny funkcjonowania osoby przede wszystkim w sferze fizycznej, psychicznej i spo?ecznej. O terminie rozpatrzenia wniosku zawiadamia si? zainteresowanego lub jego przedstawiciela ustawowego nie pó?niej ni? na 7 dni przed jego rozpatrzeniem. Niestawienie si? osoby zainteresowanej na posiedzenie powoduje pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia. Je?eli jednak okoliczno?? niestawienia si? jest usprawiedliwiona wa?nymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi (nag?a choroba, wypadek itp.), przewodnicz?cy zespo?u na wniosek osoby zainteresowanej wyznacza nowy termin rozpatrzenia sprawy.

Uwaga: Ocena wyst?pienia okoliczno?ci uzasadniaj?cych wyznaczenie powtórnego terminu posiedzenia nale?y do przewodnicz?cego zespo?u orzekaj?cego o niepe?nosprawno?ci i ma charakter zindywidualizowany. Przewodnicz?cy zespo?u nie ma zatem obowi?zku uwzgl?dni? wniosku strony.

Wyj?tek! Je?eli osoba zainteresowana lub dziecko nie mog? uczestniczy? w posiedzeniu sk?adu orzekaj?cego z powodu d?ugotrwa?ej i nierokuj?cej poprawy choroby uniemo?liwiaj?cej osobiste stawiennictwo (potwierdzonej za?wiadczeniem lekarskim), a lekarz – przewodnicz?cy sk?adu orzekaj?cego uzna posiadan? dokumentacj? medyczn? za wystarczaj?c? do wydania oceny stanu zdrowia, mo?e by? ona przeprowadzona bez badania, a orzeczenie wydane bez stawiennictwa osoby

zainteresowanej lub dziecka. Oceny kompletno?ci dokumentacji oraz przyczyn uzasadniaj?cych brak osobistego stawiennictwa dokonuje lekarz - przewodnicz?cy sk?adu orzekaj?cego w sposób zindywidualizowany.

Uwaga: W przypadku oceny przes?anek braku stawiennictwa lekarz – przewodnicz?cy sk?adu orzekaj?cego nie jest zwi?zany tre?ci? do??czonego przez wnioskodawc? za?wiadczenia lekarskiego.

Termin rozpatrzenia wniosku

Wniosek powinien by? rozpatrzony nie pó?niej ni? w ci?gu 1 miesi?ca od dnia jego z?o?enia. W przypadkach bardziej skomplikowanych spraw wniosek powinien by? rozpatrzony nie pó?niej ni? w ci?gu 2 miesi?cy od daty jego z?o?enia. O ka?dym przypadku nieza?atwienia sprawy w wy?ej wymienionych terminach powiatowy zespó? obowi?zany jest zawiadomi? wnioskodawc?, podaj?c przyczyny zw?oki i wskazuj?c nowy termin za?atwienia sprawy. Do terminów nie wlicza si? okresów zawieszenia post?powania oraz okresów opó?nie? spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezale?nych od organu.

Uwaga: W przypadku wniosków sk?adanych po raz pierwszy o wydanie orzeczenia o niepe?nosprawno?ci albo o stopniu niepe?nosprawno?ci lub o wskazaniach do ulg i uprawnie?, wniosków sk?adanych po up?ywie wa?no?ci przedmiotowych orzecze? albo wniosków sk?adanych w zwi?zku z zmian? stanu zdrowia osoby posiadaj?cej orzeczenie o niepe?nosprawno?ci lub o stopniu niepe?nosprawno?ci, wszcz?cie post?powania nast?puje z chwil? z?o?enia wniosku, natomiast do terminu rozpatrzenia wniosku nie wlicza si? okresów opó?nienia spowodowanych przez dzia?anie lub zaniechanie strony (np. okresu oczekiwania na uzupe?nienie wniosku przez osob? zainteresowan?, okresu oczekiwania na uzupe?nienie dokumentacji medycznej przez wnioskodawc?).

Natomiast w przypadku z?o?enia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia o niepe?nosprawno?ci lub o stopniu niepe?nosprawno?ci w okresie wa?no?ci posiadanego orzeczenia, termin za?atwienia sprawy liczy si? od dnia nast?puj?cego po dniu up?ywu terminu wa?no?ci dotychczasowego orzeczenia. W takich przypadkach wniosek powinien by? sk?adany nie wcze?niej ni? na 30 dni przed up?ywem wa?no?ci posiadanego orzeczenia.

Wa?ne: Przed?u?enie terminu post?powania orzeczniczego nie wp?ywa na wa?no?? wydanego orzeczenia tj. nie powoduje jego niewa?no?ci!

VIII. JAK ODWO?A? SI? OD WYDANEGO ORZECZENIA

Je?eli orzeczenie wydane przez powiatowy zespó? nie spe?nia oczekiwa? wnioskodawcy – powinien on w ci?gu 14 dni od dnia dor?czenia orzeczenia o niepe?nosprawno?ci lub stopniu niepe?nosprawno?ci albo orzeczenia o niezaliczeniu do niepe?nosprawno?ci lub stopniu niepe?nosprawno?ci, z?o?y? odwo?anie do wojewódzkiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci za po?rednictwem powiatowego zespo?u, który wyda? orzeczenie. Powiatowy zespó? przesy?a takie odwo?anie wraz z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwo?ania. W ci?gu tego terminu powiatowy zespó? ma prawo do samokontroli wydanych i zaskar?onych orzecze?. Realizacja tego uprawnienia polega na tym, ?e je?eli powiatowy zespó? uzna, i? odwo?anie zas?uguje w ca?o?ci na uwzgl?dnienie to wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskar?one orzeczenie.

Uwaga: Odwo?anie od orzeczenia zespo?u powiatowego do wojewódzkiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci nale?y przes?a? lub z?o?y? w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci, który wyda? zaskar?ane orzeczenie. Odwo?ania nie nale?y kierowa? bezpo?rednio do zespo?u wojewódzkiego, poniewa? wyd?u?y to przebieg procesu odwo?awczego ze wzgl?du na konieczno?? jego przekazania do zespo?u powiatowego celem uprzedniego przeprowadzenia samokontroli.

Od orzeczenia wojewódzkiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci s?u?y odwo?anie do s?du pracy i ubezpiecze? spo?ecznych w terminie 30 dni od dnia dor?czenia orzeczenia. Odwo?anie wnosi si? w trybie analogicznym za po?rednictwem wojewódzkiego zespo?u, który orzeczenie wyda?. Nale?y pami?ta?, ?e w post?powaniu odwo?awczym wojewódzki zespó?, podobnie jak powiatowy zespó?, ma prawo skorzysta? z instytucji samokontroli.

Uwaga: Odwo?anie od orzeczenia zespo?u wojewódzkiego nale?y przes?a? lub z?o?y? w wojewódzkim zespole do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci, który wyda? zaskar?ane orzeczenie. Odwo?ania nie nale?y kierowa? bezpo?rednio do s?du pracy i ubezpiecze? spo?ecznych, poniewa? wyd?u?y to przebieg procesu odwo?awczego ze wzgl?du na konieczno?? jego przekazania do zespo?u wojewódzkiego celem uprzedniego przeprowadzenia samokontroli.

Wyj?tek! Od orzecze? o wskazaniach do ulg i uprawnie? nie przys?uguje odwo?anie do wojewódzkiego zespo?u do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci, to post?powanie jest jednoinstancyjne. Orzeczenie jest ostateczne i niezaskar?alne.

IX. LEGITYMACJA OSOBY NIEPE?NOSPRAWNEJ

Orzeczenie jest podstaw? do korzystania z systemu ulg i uprawnie? przys?uguj?cych osobom niepe?nosprawnym. Potwierdzeniem posiadania orzeczenia jest legitymacja osoby niepe?nosprawnej. Organem uprawnionym do jej wydania jest starosta. Legitymacja zawiera mi?dzy innymi dat? wa?no?ci oraz symbol przyczyny niepe?nosprawno?ci wpisywany do legitymacji na wniosek osoby zainteresowanej lub przedstawiciela ustawowego tej osoby.

Uwaga: Starosta wystawia legitymacj? dokumentuj?c? niepe?nosprawno?? wy??cznie na podstawie orzeczenia o niepe?nosprawno?ci osoby, która nie uko?czy?a 16 roku ?ycia wydawanego przez zespó? do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci. Starosta wystawia równie? legitymacj? dokumentuj?c? stopie? niepe?nosprawno?? wy??cznie na podstawie orzeczenia o stopniu niepe?nosprawno?ci albo orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnie?, wydawanego przez zespó? do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci. Orzeczenia organów orzecznictwa rentowego (ZUS, KRUS, MON, MSWiA) nie stanowi? podstawy do wydania przedmiotowych legitymacji.

Wa?ne: Podstaw? wydania ka?dej z legitymacji jest ostateczne orzeczenie o niepe?nosprawno?ci, stopniu niepe?nosprawno?ci albo o wskazaniach do ulg i uprawnie?. Orzeczeniem ostatecznym jest orzeczenie zespo?u powiatowego w stosunku do którego up?yn?? termin do z?o?enia odwo?ania i nie zosta? przywrócony w przepisanym trybie, orzeczenie zespo?u wojewódzkiego oraz orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnie?.

X. PRZEK?ADANIE ORZECZE? INNYCH ORGANÓW

Orzeczenia o inwalidztwie, niezdolno?ci do pracy i/lub niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji oraz sta?ej lub d?ugotrwa?ej niezdolno?ci do pracy w gospodarstwie rolnym podlegaj? prze?o?eniu, wed?ug okre?lonych zasad na orzeczenie o stopniu niepe?nosprawno?ci.

Wa?ne! Prze?o?eniu podlegaj? wy??cznie orzeczenia wydane przez organ rentowy na orzeczenia o stopniu niepe?nosprawno?ci, natomiast zasada ta nie pozwala na przek?adanie orzecze? o stopniu niepe?nosprawno?ci na orzeczenia organu rentowego. Jednokierunkowo?? przek?adania orzecze? (okre?lone orzeczenia organów rentowych przek?ada si? na orzeczenia zespo?ów do spaw orzekania o niepe?nosprawno?ci) jest zasad?, od której nie ma ?adnych wyj?tków.

Poj?cia niepe?nosprawno?ci, które zawiera art. 4 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spo?ecznej oraz zatrudnianiu osób niepe?nosprawnych nie mo?na uto?samia? z poj?ciem niezdolno?ci do pracy, okre?lonym w art. 12 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze? Spo?ecznych. Nie s? one to?same, a ró?nice mi?dzy nimi wyst?puj? zarówno w p?aszczy?nie definicyjnej, jak i w zakresie orzekania o ka?dym z tych stanów, które z kolei stanowi? przes?ank? do przyznania innego rodzaju ?wiadcze? b?d? uprawnie? (Wyrok S?du Najwy?szego z dnia 12 stycznia 2005 r.).

Orzeczenie stwierdzaj?ce znaczny stopie? niepe?nosprawno?ci nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o ca?kowitej niezdolno?ci do pracy i niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji (Postanowienie S?du Najwy?szego z dnia 16 grudnia 2005 r.).

Orzeczenia o niezdolno?ci do pracy

Wydane przez lekarza orzecznika ZUS:

  • orzeczenie o ca?kowitej niezdolno?ci do pracy i samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • orzeczenie o niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • orzeczenie o ca?kowitej niezdolno?ci do pracy traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • orzeczenie o cz??ciowej niezdolno?ci do pracy oraz celowo?ci przekwalifikowania traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepe?nosprawno?ci.

Orzeczenia o inwalidztwie:

  • orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepe?nosprawno?ci;
  • orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepe?nosprawno?ci.

Orzeczenia o niezdolno?ci do pracy w gospodarstwie rolnym

Osoby o sta?ej lub d?ugotrwa?ej niezdolno?ci do pracy w gospodarstwie rolnym, którym przys?uguje zasi?ek piel?gnacyjny:

  • traktowane s? na równi z osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepe?nosprawno?ci,
  • pozosta?e osoby traktowane s? na równi z osobami zaliczonymi do lekkiego stopnia niepe?nosprawno?ci.

Uwaga! Podstaw? takiego rozstrzygni?cia jest wy??cznie wa?ne orzeczenie o niezdolno?ci do pracy w gospodarstwie rolnym wydane przed 1 stycznia 1998 r.

Orzeczenia s?u?b mundurowych (MON, MSWiA)

Wa?ne orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidztwa, wydane przez komisje lekarskie podleg?e MON lub MSWiA, przed 1 stycznia 1998 r., na podstawie odr?bnych przepisów dotycz?cych niezdolno?ci do s?u?by, przek?ada si? na nast?puj?ce stopnie niepe?nosprawno?ci:

  • orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepe?nosprawno?ci,
  • orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepe?nosprawno?ci,
  • orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa w zwi?zku ze s?u?b? z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepe?nosprawno?ci.

XI.WYROKI S?DOWE

Wyroki s?du pracy i ubezpiecze? spo?ecznych wydane w post?powaniu odwo?awczym od:

  • orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespó? do spraw orzekania o niepe?nosprawno?ci,
  • decyzji organu rentowego w sprawie ubezpiecze? spo?ecznych, stanowi? podstaw? do zaliczenia danej osoby do osób niepe?nosprawnych.

Uwaga! W przypadku uzyskania wyroku s?dowego, który w cz??ci modyfikuje orzeczenie o niepe?nosprawno?ci lub stopniu niepe?nosprawno?ci dokumentami potwierdzaj?cymi status osoby niepe?nosprawnej s? wyrok s?du oraz orzeczenie zespo?u w cz??ci nie obj?tej rozstrzygni?ciem s?du zawartym w wyroku. Dzieje si? tak dlatego, ?e w obowi?zuj?cym stanie prawnym brak jest procedury „wpisywania" wyroków s?dowych w orzeczenia o niepe?nosprawno?ci lub stopniu niepe?nosprawno?ci.

Wa?ne: W przypadku braku wewn?trznej spójno?ci wyroku s?du pracy i ubezpiecze? spo?ecznych i orzeczenia zespo?u wojewódzkiego w cz??ci nie zaskar?onej zespo?y wojewódzkie nie s? uprawnione zarówno do zmiany orzeczenia w cz??ci niezaskar?onej, jak te? zmiany wyroku s?du celem zapewnienia wewn?trznej spójno?ci takiego rozstrzygni?cia. Zespo?y wojewódzkie s? zwi?zane rozstrzygni?ciem zawartym w wyroku s?du.

XII. DO CZEGO S?U?Y ORZECZENIE O NIEPE?NOSPRAWNO?CI, STOPNIU NIEPE?NOSPRAWNO?CI ORAZ O WSKAZANIACH DO ULG I UPRAWNIE?

Posiadanie orzeczenia o niepe?nosprawno?ci, orzeczenia o stopniu niepe?nosprawno?ci lub orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnie? w pierwszej kolejno?ci okre?la status osoby nim dysponuj?cej jako osoby niepe?nosprawnej w sensie prawnym. Ponadto pozwala korzysta? (po spe?nieniu okre?lonych warunków) z szeregu form pomocy, do których nale?? m. in.:

  • w zakresie rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia – mo?liwo?? uzyskania odpowiedniego zatrudnienia (w tym w zak?adach aktywno?ci zawodowej i zak?adach pracy chronionej), mo?liwo?? uczestnictwa w szkoleniach (w tym specjalistycznych), korzystania ze ?ci?le okre?lonych przywilejów pracowniczych (m. in.: prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, d?u?szej przerwy w pracy, krótszego wymiaru czasu pracy), mo?liwo?? wsparcia dzia?alno?ci gospodarczej lub rolniczej;
  • w zakresie rehabilitacji spo?ecznej – mo?liwo?? uczestniczenia w terapii zaj?ciowej realizowanej w warsztatach terapii zaj?ciowej oraz mo?liwo?? uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych;
  • dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, ?rodki pomocnicze oraz pomoce techniczne, u?atwiaj?ce funkcjonowanie danej osoby;
  • ulgi w podatkach, zni?ki w komunikacji, zwolnienie z op?at radiowo – telewizyjnych (abonamentu);
  • us?ugi socjalne, opieku?cze, terapeutyczne i rehabilitacyjne ?wiadczone przez instytucje pomocy spo?ecznej, organizacje pozarz?dowe oraz inne placówki;
  • uprawnienia do zasi?ku piel?gnacyjnego i innych ?wiadcze? rodzinnych (np. dodatków do zasi?ku rodzinnego zwi?zanych z niepe?nosprawno?ci?) oraz do zasi?ku sta?ego z pomocy spo?ecznej.