Witamy w PCPR
„Start w samodzielność” PDF Drukuj
wtorek, 22 lipca 2014 12:15

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku rozpocz??o trzeci? edycj? rekrutacji do projektu „Start w samodzielno??” wspó?finansowanego przez Uni? Europejsk? z Europejskiego Funduszu Spo?ecznego.
Celem projektu jest udzielenie wsparcia oraz zaktywizowanie zawodowe osób zagro?onych wykluczeniem spo?ecznym.

Kto mo?e wzi?? udzia? w projekcie?
Osoba bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urz?dzie Pracy w E?ku b?d? nieaktywna zawodowa zamieszkuj?ca obszar wiejski powiatu e?ckiego w wieku 15-30 lat.
Uczestnicy projektu zostan? obj?ci nast?puj?cym wsparciem:

  • Opracowanie Indywidualnych Planów Dzia?ania
  • Warsztaty aktywnego poszukiwania pracy
  • Poradnictwo psychologiczne
  • Szkolenia zawodowe
  • „Barman-kelner”
  • Sta?e zawodowe na stanowisku barman-kelner

Kompletne i podpisane formularze rekrutacyjne mo?na sk?ada? w biurze projektu osobi?cie w terminie do 31.08.2014r.

Projekt „Start w samodzielno??” realizowany jest przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku na terenie powiatu e?ckiego w ramach Programu Operacyjnego Kapita? Ludzki Priorytet VII - Promocja integracji spo?ecznej Dzia?anie 7.2 Przeciwdzia?anie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii spo?ecznej. Poddzia?anie 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i spo?eczna osób zagro?onych wykluczeniem spo?ecznym.

Projekt jest realizowany od 01.07.2013 roku do 30.06.2015 roku.

Biuro Projektu: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku ul. Pi?sudskiego 5, pharm tel. 87-621-15-50, diagnosis www.pcpr.elk.pl

 
„Zrozumiesz siebie – pokonasz problemy” PDF Drukuj
piątek, 11 lipca 2014 12:52

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w dniu 10 lipca br. rozstrzygnęło konkurs ofert na realizację projektów w ramach Programu Osłonowego „Wspieranie Jednostek Samorządu Terytorialnego w Tworzeniu Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie”, wśród dofinansowanych projektów znalazł się wniosek PCPR w Ełku.

 

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ełku otrzymało dotację na projekt - „Zrozumiesz siebie – pokonasz problemy”. Łączny koszt projektu to 125 000 zł, a dofinansowanie z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej to 95 000 zł.

 

Celem głównym projektu „Zrozumiesz siebie – pokonasz problemy” jest podejmowanie działań mających na celu poprawę sytuacji rodzin zagrożonych zjawiskiem przemocy w rodzinie, zwłaszcza ta pomoc kierowana jest do dzieci – ofiar przemocy domowej, które zostały umieszczone w pieczy zastępczej oraz ich rodziców biologicznych, a także rodziców zastępczych.

 

W ramach projektu przewidziane zostały działania zmierzające do budowania lokalnego systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Wsparciem zostaną objęci mieszkańcy powiatu ełckiego – ofiary przemocy i osoby zagrożone przemocą, świadkowie przemocy, wychowankowie umieszczeni w pieczy zastępczej, którzy doświadczyli przemocy, osoby pracujące w podmiotach realizujących zadania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, osoby nie radzące sobie w sytuacjach konfliktowych, rodzice biologiczni dzieci, które zostały umieszczone w pieczy , opiekunowie, którzy chcą nabyć kompetencje wychowawcze, uczniowie, przedstawiciele władz, sądów i ośrodków pomocy społecznej.

Projekt zakłada:

  1. Utworzenie punktu poradnictwa specjalistycznego w siedzibie PCPR – kompleksową ofertą pomocy psychologicznej, prawnej, socjalnej, specjalistycznej zostaną objęte poszczególne osoby zarówno ofiary przemocy, jak i zagrożone przemocą, a także rodziny zastępcze oraz dzieci, które ze względu na przemoc trafiły do pieczy zastępczej.

  2. Przeprowadzenie kursów, warsztatów, szkoleń i konkursu.

  3. Utworzenie grupy socjoterapeutycznej dla młodzieży, w tym z pieczy zastępczej (rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo - wychowawczych.

  4. Zorganizowanie eventu angażującego społeczność lokalną oraz projekcję filmu.

  5. Kolportaż ulotek, broszur dot. zjawiska przemocy oraz poradnika dla rodziców „Karanie bez pasa, nagradzanie z głową”

 

Projekt będzie realizowany w okresie od końca lipca 2014 do 31.12.2014 r.

Informacje o terminach i planowanych działaniach dostępne będą na stronie internetowej Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie www.pcpr.elk.pl

 
Prawdziwe oblicze mobbingu PDF Drukuj
środa, 09 lipca 2014 09:38

Mobbing pomimo, link i? nie jest regulacj? now?, dosage wci?? budzi du?e kontrowersje oraz stwarza problemy praktyczne. Wbrew pozorom trudno jest przyporz?dkowa? okre?lone zachowania w miejscu pracy do definicji mobbingu. Co wi?cej poj?cie mobbingu jest niejasne i cz?sto trudne do odró?nienia od poj?cia dyskryminacji. Pracodawcy s? przyzwyczajeni, i? stresuj?ce sytuacje w pracy zdarzaj? si? ka?dego dnia. Problem mo?e pojawi? si? w sytuacji, gdy stresuj?ce sytuacje zaczynaj? wkracza? na terytorium mobbingu. Je?eli nie nauczymy si? rozró?nia? tych subtelnych ró?nic, istnieje realne niebezpiecze?stwo sporu z pracownikiem lub procesu s?dowego.

Mobbing okre?lany równie? w orzecznictwie S?du Najwy?szego mianem deliktu prawa pracy, zosta? wprowadzony do Kodeksu pracy 1 stycznia 2004 roku. Zgodnie z kodeksem pracy definicja mobbingu jest nast?puj?ca: „Mobbing oznacza dzia?ania lub zachowania dotycz?ce pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegaj?ce na uporczywym i d?ugotrwa?ym n?kaniu lub zastraszaniu pracownika, wywo?uj?ce u niego zani?on? ocen? przydatno?ci zawodowej, powoduj?ce lub maj?ce na celu poni?enie lub o?mieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespo?u wspó?pracowników”.

 

Jak wida? definicja pos?uguje si? poj?ciami o nieostrym zakresie – co jest w mojej ocenie g?ówn? przyczyn? nieporozumie?. Obdzieraj?c definicj? mobbingu ze skostnia?ych poj?? prawnych oraz staraj?c si? przedstawi? ow? definicj? w sposób zrozumia?y oraz pozwalaj?cy na realn? diagnoz? zachowa? pracowników w miejscu pracy dochodzimy do nast?puj?cych wniosków.

 

W pierwszej kolejno?ci mo?na z ca?? pewno?ci? stwierdzi?, i? mobbing ma zwi?zek z zatrudnieniem, cechuje go uporczywo?? i d?ugotrwa?o??, oraz jest zachowaniem zawsze w pewnym sensie nagannym, nie maj?cym usprawiedliwienia w normach moralnych lub zasadach wspó??ycia spo?ecznego. Warto pami?ta?, ?e mobbing musi wywo?ywa? u pracownika b?d?cego jego ofiar? poczucie obni?onej przydatno?ci zawodowej oraz poni?enie oraz o?mieszenie pracownika lub izolowanie go z zespo?u wspó?pracowników.

 

Co ciekawe, pomimo i? definicja pos?uguje si? poj?ciami d?ugotrwa?o?ci oraz uporczywo?ci, konkretyzacji przedmiotowych poj?? pró?no szuka? w przepisach kodeksu pracy. W doktrynie przyjmuje si?, i? dzia?ania o charakterze mobbingu powinny trwa? co najmniej przez 6 miesi?cy. Jednak?e istnieje tak?e wiele opinii, i? okres ten mo?e by? krótszy. W konsekwencji wniosek z powy?szego jest nast?puj?cy – ka?dy przypadek mobbingu powinien by? rozpatrywany indywidualnie, a aspekt d?ugotrwa?o?ci oraz uporczywo?ci powinien by? badany w oparciu o okoliczno?ci konkretnej sprawy. Powy?sze oznacza, i? w drastycznych przepadkach nie mo?na wykluczy?, i? nawet sporadyczne przypadki zachowa?, które mog?yby zosta? zakwalifikowane jako mobbing, daj? szans? powodzenia w s?dzie w sprawie przeciwko pracodawcy.

 

Z definicji mobbingu wynika konieczno?? wykazania nie tylko bezprawno?ci dzia?ania, ale tak?e jego celu (poni?enie, o?mieszenie, izolowanie pracownika) i ewentualnych skutków (rozstrój zdrowia). Co ciekawe, zgodnie ze stanowiskiem S?du Najwy?szego (I PK 203/09), za mobbing mog? by? uznane tak?e nieumy?lne dzia?ania lub zachowania dotycz?ce lub skierowane przeciwko pracownikowi, a w szczególno?ci takie, które wywo?a?y rozstrój zdrowia u pracownika.

 

W mojej ocenie jako przyk?adowe zachowania mobbingowe mo?na wskaza?:

  • systematyczne gro?by pracodawcy dotycz?ce zako?czenia wspó?pracy,

  • uwagi personalne co do zdolno?ci merytorycznych pracowników,

  • zlecenia pracownikowi zada? poni?ej jego kwalifikacji,

  • bezpodstawne wykluczenie pracownika z zespo?u,

  • metody zarz?dzania – motywowania pracowników oparte na gro?bach,

  • regularne stawienie oskar?e? co do uczciwo?ci pracownika/pracowników,

  • u?ywanie przemocy psychicznej,

  • zlecanie zbyt du?ej ilo?ci pracy,

  • oskar?enia o rzekome b??dy czy te? regularne przyw?aszczanie sobie efektów czyjej? pracy,

  • karanie bez wys?uchania wyja?nie?,

  • publiczne krytykowanie – o?mieszanie czy te? poni?anie.

 

Naturalnie opisane powy?ej zachowania nie stanowi? wyczerpuj?cej listy zachowa? które mog? stanowi? przyk?ad mobbingu.

 

Zgodnie z wyrokiem S?du Najwy?szego (II PK 88/08) ocena, czy nast?pi?o n?kanie i zastraszanie pracownika oraz czy dzia?ania te mia?y na celu, mog?y doprowadzi? lub doprowadzi?y do wskazanych wcze?niej konsekwencji, czyli zani?onej oceny jego przydatno?ci zawodowej, poni?enia, o?mieszenia, izolacji b?d? wyeliminowania z zespo?u wspó?pracowników – opiera? si? musi na obiektywnych kryteriach. Tworzy to pewnego rodzaju problem praktyczny, albowiem nie nale?y te? zapomina?, ?e cech? charakterystyczn? mobbingu jest jego subiektywny charakter. Oznacza to, ?e u jednego pracownika post?powanie innej osoby tj. prze?o?onego lub kolegi z pracy uznane zostanie za naruszaj?ce dobre imi? pracownika, a w perspektywie okre?lonej powtarzalno?ci oraz nasilenia – mobbing, podczas gdy drugi pracownik takie lub podobne zachowanie zakwalifikuje jako zupe?nie normalne i nie b?dzie z tego tytu?u czu? si? skrzywdzony, poni?ony itp. Z tego powodu w praktyce s?dowej, w sprawach dotycz?cych mobbingu przyjmuje si?, i? dane zachowanie powinno zosta? uznane za mobbing nie tylko przez ofiar? ale równie? przez osoby niezaanga?owane w dan? sytuacj?, oceniaj?ce j? obiektywnie.

 

Granice pomi?dzy dzia?aniem „mobbingowym” a „niemobbingowym” cz?sto s? p?ynne i trudne do uchwycenia. Dlatego patrz?c na przedmiotow? ogólno?? regulacji, osoby b?d?ce do niej sceptycznie nastawione mog? powiedzie?, i? wszelkie nieporozumienia pomi?dzy pracownikiem, a pracodawc? lub pomi?dzy pracownikami mog? oznacza? mobbing. Nie jest to jednak opinia uzasadniona. Z ca?? pewno?ci? pracodawca jest uprawiony do wydawania polece? pracownikom, nak?adania kar porz?dkowych, wyznaczania celów oraz ich egzekwowania. Zdaniem S?du Najwy?szego wydanie polece? pracownikom nie mo?e by? przejawem mobbingu o ile czynno?? wykonywane s? w sposób nie naruszaj?cy godno?ci drugiej osoby. Co wi?cej dyscyplinowanie pracownika, który nienale?ycie wykonuje swoje obowi?zki, mimo ?e jest to niew?tpliwie stresuj?ce prze?ycie dla pracownika, nie jest mobbingiem. Wydaje si?, ?e mobbingiem nie b?d? tak?e konflikty – „spi?cia” – innych pracowników z „ofiar?” mobbingu, które sprowokowane b?d? na przyk?ad nieprzestrzeganiem – tak?e nieformalnych – zasad i organizacji pracy w danym zak?adzie pracy.

 

Osobnym zjawiskiem wymagaj?cym s?owa komentarza jest zagadnienie „fa?szywego mobbingu”. Praktyka pokazuje, i? zjawisko to jest szczególnie popularne w sytuacjach, w których pracodawca decyduje si? zako?czy? wspó?prac? z danym pracownikiem. Roz?alony pracownik usi?uje wówczas zaszkodzi? pracodawcy poprzez stawienie zarzutu dotycz?cego stosowania mobbingu. Cz?sto w takiej sytuacji dochodzi do procesu s?dowego, którego przedmiotem jest równolegle kwestia zasadno?ci dokonanego wypowiedzenia b?d? rozwi?zania umowy o prac? oraz aspekt mobbingu.

 

Wobec odpowiedzialno?ci za zjawisko mobbingu, ci???cej na pracodawcy, warto zastanowi? si? jakie czynno?ci mo?e podj?? pracodawca aby zapobiega? przejawom mobbingu w miejscu pracy. Wydaje si?, i? w?a?ciwe dzia?ania informacyjne s? niezb?dne do osi?gni?cia zamierzonego celu. Pracodawca mo?e rozwa?y? tak?e wprowadzenie odpowiednich zapisów w regulaminach wewn?trznych pracy, zakazuj?cych stosowania mobbingu, oraz zapisów sankcjonuj?cych takie post?powanie. Wydaje si? równie? wskazane, aby wyznaczy? jedn? osob? w?ród pracowników odpowiedzialn? za przyjmowanie skarg i wniosków zwi?zanych z tym zagadnieniem, oraz umo?liwi? dost?p do takiej osoby w sposób gwarantuj?cy anonimowo??.

 

Je?eli chodzi natomiast o ofiar? mobbingu wydaje si?, i? w?a?ciwym zachowaniem jest wyra?ny oraz zauwa?any dla otoczenia sprzeciw wobec niepo??danego zachowania. Zawsze nale?y zawiadomi? o takich przypadkach pracodawc?, bowiem z mocy prawa jest on zobowi?zany do zwalczania mobbingu w miejscu pracy. Je?eli problemem jest bezpo?redni prze?o?ony, nale?y zwróci? si? do zarz?du spó?ki lub innej osoby usytuowanej wy?ej w hierarchii danej organizacji. W ka?dym przypadku pracownik powinien zapisywa? wszystkie przypadki prze?ladowa? wraz z dat? i godzin? – b?dzie to bowiem nieoceniony dowód w przypadku post?powania s?dowego.

 

 

?ród?o: http://hrstandard.pl/2012/07/03/prawdziwe-oblicze-mobbingu/

 
Sprawozdanie z konferencji „Rodzina fundamentem życia społecznego” PDF Drukuj
poniedziałek, 07 lipca 2014 08:15

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku jak co roku aktywnie w??czy?o si? w organizacj? na terenie powiatu e?ckiego XVI Warmi?sko – Mazurskich Dni Rodziny. Dni Rodziny przebiega?y w województwie pod has?em „Rodzina fundamentem ?ycia spo?ecznego”. Zgodnie z g?ównym has?em Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku przygotowa?o w dniu 2.06.2014 r. konferencj?, sick która odby?a si? w sali konferencyjnej Urz?du Miasta. Uczestniczy?y w niej osoby pracuj?ce w ró?nych formach pomocy spo?ecznej, viagra order przedstawiciele diecezji, w?adz i s?downictwa, przedstawiciele szkó?, dyrektorzy placówek opieku?czo – wychowawczych, rodziny zast?pcze oraz m?odzie? ze szkó? ?rednich.

Poni?ej przedstawiamy szczegó?owy program konferencji, wraz z omawianymi zagadnieniami i osobami prowadz?cymi:

  • 12:00 – 12:10 – otwarcie konferencji – Krzysztof Pi?at Starosta E?cki

  • 12:10 – 12:20 – wprowadzenie - Iwona Nowakowska Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku

  • 12:20 – 12:30 – „Demografia w Powiecie E?ckim” – Piotr Gajewski Przewodnicz?cy Rady Powiatu

  • 12:30 – 12:50 wyk?ad „Wp?yw ?ycia rodzinnego na osobowo?? dziecka” – Iwona Nowakowska Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku

  • 12:50 – 13:05 wyk?ad „Rodzina szko?? ?ycia. Jak m?drze wychowywa? dzieci” – Laura Litwin psycholog

  • 13:05 - 13:20 - wyk?ad „Rodzina w ?wietle wyzwa? i zagro?e?” - Iwona Nowakowska Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w E?ku

  • 13:20 – 13:35 – wyk?ad „Ko?ció? obro?c? warto?ci rodzinnych, narodowych i uniwersalnych” - ks. proboszcz Jaros?aw D?browski

  • 13:35 – 13:50 – wyk?ad „Z do?wiadcze? rodzinnego poradnictwa parafialnego” - ks. proboszcz Jaros?aw D?browski

  • 13:50 – 14:15 - dyskusja i zamkni?cie konferencji

Podczas konferencji poruszono m.in. problematyk? rosn?cej liczby rozwodów w Powiecie e?ckim, a tak?e zmniejszenia si? liczby urodze? dzieci. Rozwody sta?y si? utrwalonym zjawiskiem rzeczywisto?ci spo?ecznej, które w znacz?cym stopniu uznawane s? za jedn? z g?ównych przyczyn powstawania rodzin niepe?nych. Omówiono konsekwencje coraz liczniejszych rozwodów, które maj? wp?yw na egzystencj? rodziny oraz s? przyczyn? powstawania liberalnych postaw wobec wymaganych niegdy? trwa?o?ci ma??e?stwa i powodów jego rozwi?zania. Za przyczyny rozk?adu po?ycia ma??e?skiego niezmiennie wymienia si? - niedochowanie wierno?ci ma??e?skiej, nadu?ywanie alkoholu, niezgodno?? charakterów.

Ponadto w zdrowym ?rodowisku rodzinnym kszta?tuj? si? wszelkie po??dane cechy psychofizyczne dziecka. Wa?? si? jego losy i rodzina ma wp?yw, czy stanie si? ono jednostk? siln?, odporn? fizycznie i psychicznie czy te? s?ab?, niedojrza?? emocjonalnie i spo?ecznie. Rodzina stymuluje rozwój intelektualny dziecka i przygotowuje nowego cz?onka do udzia?u w ?yciu spo?ecznym, ale warunkiem tego jest mi?o?? otoczenia, akceptacja ze strony rodziców i zwarto?? rodziny, które kszta?tuj? u dziecka poczucie bezpiecze?stwa.

Psycholog Pani Laura Litwin wskaza?a, ?e bycie dobrym i m?drym rodzicem jest wspó?cze?nie trudniejsze ni? kiedykolwiek. Rodzice przeci??aj? dzieci dodatkowymi zaj?ciami, by jak najwcze?niej zdoby?y ró?ne umiej?tno?ci i nagrody. Dla znacznej cz??ci z nich dzieci?stwo jest swoistym wy?cigiem po sukces. Przyczyn? tego stanu rzeczy jest fakt, ?e w spo?ecze?stwie dominuje konsumpcjonizm i konkurencja. Dlatego rodzice uwa?aj?, ?e taka droga zwi?kszy szans? ich dziecka na sukces. Jednak rodzice myl? sukces z poczuciem bycia szcz??liwym.

Cho? nie ma z?otego ?rodka na to, jak m?drze wychowa? dzieci, to jednak wiadomo, ?e potrzebuj? one rodziców, którzy s? odpowiedzialnymi przewodnikami po ?wiecie, chroni? je i stanowi? wzorzec dojrza?ego post?powania. A podstaw? tych wszystkich dzia?a? jest bliska wi?? rodziców z dzieckiem.

Na zako?czenie konferencji jeden z wychowanków pieczy zast?pczej da? pokaz swoich umiej?tno?ci wokalnych.

 
Sprawozdanie ze szkolenia „Daj mi szansę ...” PDF Drukuj
poniedziałek, 07 lipca 2014 08:11

W ramach tegorocznych XVI Warmińsko – Mazurskich Dni Rodziny Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ełku wraz z Warmińsko – Mazurskim Ośrodkiem Adopcyjnym filia w Ełku przygotowało szkolenie dla rodzin zastępczych oraz kandydatów na rodziny zastępcze pt. „Daj mi szansę...”.

Podczas szkolenia koordynator Ośrodka Adopcyjnego przedstawił historię powstania Ośrodka na terenie powiatu ełckiego, jego rolę i zdania. Szkoląca wskazała, że działalność ośrodka opiera się na zasadzie współpracy ze środowiskiem lokalnym, w szczególności z jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, sądami i ich organami pomocniczymi, zakładami opieki zdrowotnej, a także organizacjami społecznymi. Ośrodek prowadzi także działalność diagnostyczno - konsultacyjną, której celem jest pozyskiwanie, szkolenie i kwalifikowanie osób zgłaszających gotowość przysposobienia dziecka, przygotowuje kandydatów na osoby przysposabiające oraz prowadzi procedurę przysposobienia.

Na szkoleniu uświadomiono przybyłym rodzinom zastępczym jak ważna jest współpraca z Ośrodkiem i przygotowywanie dziecka do przysposobienia. Rodzina adopcyjna informowana jest o rodzicach biologicznych dziecka, ich zdrowiu, ewentualnych nałogach, czy innych obciążeniach, dlatego też tak ważna jest współpraca rodzica zastępczego z Ośrodkiem, który to posiada najwięcej informacji o dziecku i jego rodzinie. Ważnym zadaniem opiekunów zastępczych jest także odpowiednie przygotowanie podopiecznych do adopcji. To zadanie zaczyna się od rozumienia przez opiekuna swojej roli w życiu dziecka, powierzonego jego tymczasowej pieczy.

Niezbędne jest zatem by dziecko w chwili przyjścia do rodziny zastępczej poznało swoją sytuację rodzinną i osobistą na tyle, żeby wiedzieć, jakie są możliwe opcje jego rozwoju. Powinno wiedzieć, że jest to sytuacja przejściowa. Czasem możliwy jest powrót do rodziny biologicznej po zrealizowaniu przez rodziców programu naprawczego, a czasem nie. Pozostaje wówczas adopcja, jako najkorzystniejsza forma dalszej pomocy dziecku.

Czasem sami opiekunowie nie pozwalają dzieciom odejść bez poczucia winy, podkreślając, jak wiele dziecko dla nich znaczy i jak to nie wyobrażają sobie życia bez niego.

Pani Agnieszka Brzozowska wskazała, że współpraca z Ośrodkiem Adopcyjnym, Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie i Sądem Rodzinnym na rzecz pomocy dziecku poprzez adopcję jest ważnym zadaniem rodziny zastępczej. W większości wypadków układa się właściwie. Zwłaszcza wówczas, gdy opiekun przygotowuje dziecko do przysposobienia.

 
« pierwszapoprzednia11121314151617181920następnaostatnia »

Strona 14 z 24